Кина ја лансираше втората вселенска станица

Кина ја лансираше својата втора вселенска станица, која се смета за клучен чекор за мисијата на Марс до крајот на деценијата.

Вселенската станица „Тиангонг 2“ ја понесе ракета лансирана од центарот во пустината Гоби, на северот на Кина,

Кина планира до следниот месец да го лансира вселенското летало „Шензу 11“ со двајца астронаути, кои на новата вселенска станица би требало да поминат еден месец.

Првата кинеска вселенска станица „Тоангонг 1“, лансирана во септември 2011 година, престана да работи на почетокот на ова година.

Кинеската вселенска станица, чие име значи „Небеско место“, се смета за клучен чекор кон мисијата на Марс.

 

Откритие на годината: Снимен е разговор помеѓу делфини

После повеќе децении на истражување на овие прекрасни морски цицачи, научниците успеале да снимат разговор помеѓу делфини и со тоа да ја потврдат нивната супериорна интелигенција!

Било забележано дека еден пар од овие морски цицачи произведувале кратки, остри звуци и вибрации за да оформат зборови што во теорија значи дека се обиделе да состават реченици за да комуницираат едни со други.

01-delfinite-zboruvaat-124

Големиот пресврт во сосегашните истражувања, кој е објавен во магазинот „Mathematics and Physics“ се случил кога научниците развиле подводен микрофон, кој е дизајниран исклучиво да ги забележува промените.

Во текот на истражувањето биле набљудувани два црноморски делфини Јаша и Јана и цело време се чекало да оформат реченици пред да ги изговорат. Овој јазик ги покажува сите карактеристики кои се застапени во човековиот говорен јазик, што укажува на високо ниво на интелегенција и свест кај делфините.

https://www.youtube.com/watch?v=f9rk3lP2ejE

Делфините имаат поголем мозок од многу цицачи, а идејата дека делфините поседуваат супериорна интелигенција ја развил неврологот Џон Лили уште во 1950-та година. После неколку експерименти, Лили се уверил дека делфините имаат способност за говор како луѓето и се обидел да воспостави контакт со овие морски цицачи, пишува Daily Mail.

 

Монт Еверест – највисоката точка на земјата!

Монт Еверест — според надморската височина на врвот е највисоката точка на земјата. Планината се наоѓа на границата помеѓу Непал и Кина.

Во Непал, планината се вика Сагармата (सगरमाथा, или „Кралица на Небото“ на санскрит). Oва име го измислил Бабурам Ачарја во раните 1960-ти кога непалската влада сфатила дека Монт Еверест нема непалско име. Ова се случило бидејќи за планината не се знаело скоро ништо во етничкиот Непал (долината Катманду и околниот регион). Името кои шерпасите и Тибеќаните го користеле било Чомолангма, но, тоа не било прифатливо, бидејќи било во спротивност со унификацијата и непализацијата на земјата.

Старотo име на планината било Девгири („света планина“ на санскрит) или Девадурга (Англичаните го изговарале диодунга во 19-тиот век); погледнете ја Харапа археолошката веб-страна за повеќе информации и историја на името на планината. Монт Еверест на тибетски се вика чомолунгма или чомолангма (ཇོ་མོ་གླང་མ) (“Мајка на Вселената”), а на кинески: 珠穆朗瑪峰 (пинјин: Zhūmùlǎngmǎ Fēng) или 聖母峰 (Shèngmǔ Fēng).

Во 1865 година Британецот Ендру Скот Во и го дал англиското име на планината. Непал и Тибет биле затворени за странци во тоа време. Ендру го напишал следново за планината:

…Мојот ценет шеф и претходник, полковникот Сер Џорџ Еверест, ме научи да ги именувам сите географски објекти според месните називи. … Но, еве една планина, најверојатно највисоката во светот, за која не можеме да најдеме месно име. Ако воопшто такво име постои, нема да можеме да го пронајдеме сè додека не ни биде дозволено да влеземе во Непал… Во меѓувреме, имам привилегија, но, и задолжение да измислам име кое граѓаните и географите ќе го користат; име кое ќе се користи во секој дом во цивилизираните земји.

Така тој одлучил да ја нарече планината според Џорџ Еверест (чие име правилно е Џон Иврест). Најпрвин името го пишувал „Mont Everest“, но, подоцна го променил во „Mount Everest“. Самиот Џорџ си го изговарал сопственото презиме Иверест, но, одтогаш луѓето генерално го изговараат неговото име исто како планината – Еверест.

Во 2002 година, кинескиот весник Народен дневник објавил статија во која се напаѓа користењето на англиското име во западниот свет. Истата статија инсистирала западниот свет да почне да го користи тибетското име. Денес знаеме дека Кинезите имале карти уште пред 280 години на кои планината била обележена под името Маунт Чомолангма, име коешто сè повеќе станува популарно за користење.[3]

Мерењe

Планината е висока отприлика 8.848 m, но постојат варијации во различните мерења што се имаат извршено. Втора по висина е планината К2 со 8.611 m височина.

Во 1852 година Радханат Сикдар, индиски математичар и прегледувач од Бенгал, бил првиот што го идентификувал Еверест како највисокиот врв во светот. Тој користел тригонометриски пресметувања врз база на мерења кои биле направени со теодолит од далечина од 240 km во Индија. Пред да биде разгледан и именуван, врвот бил наречен „Врв XV“.

На 22 мај 2005 експедиција од Народна Република Кина се искачи на врвот. После повеќе-месечни и комплицирани мерења и пресметувања, на 8 октомври 2005, државното биро за прегледување и мапирање официјално објави дека висината на Еверест е 8.844,43 m ± 0.21 m (29,017.16 ± 0.69 стапки). Тие тврделе дека тоа било најпрецизното мерење извршено до тогаш.[1]. Но, оваа висина е измерена врз база на највисоката точка на самата карпа и не го вклучува снегот и мразот кој се наоѓа врз карпата на самитот. Ова е начинот кој се има користено при мерење на висината на Мон Блан и Хан Тенгри. Кинезите исто измериле дека длабочината на снегот и мразот изнесувала 3,5 m.[4] што значи дека вкупната висина е 8.848 m. Реално гледано, количината на снег и мраз постојано се менува и со тоа висината на планината заедно со снегот е нешто што не можат планинарите да го измерат без користење на софистицирана ГПС опрема.

 

Розета како јаготка на шлагот

Научниот Дизниленд, најплодната мисија кон комета наречена Розета заврши денес во 13:19 часот со контролирано „слетување“ што во реалност беше рушење на порозната површина при што сигналот се загуби засекогаш.

rozeta-sajt-003_orig

Уметничка претстава од јаготката на шлагот (c) ESA/Rosetta

Оваа богата мисија испраќаше мноштво на податоци кои ќе се обработуваат во наредните десетина години за да имаме детално разбирање за кометите и состојбата во раните фази на нашиот Сончев систем.
Одлична анимација од примените снимки од приодот на Розета кон површината:

Последната снимка добиена од Розета била направена на само 50 метри од површината и 5 секунди пред ударот.
untitled-1_orig
Водачот на тимот за фотографирање на кометата, Холгер Сиркс заедно со последната фотографија воопшто направена од Розета и примена на Земјата (с) ESA/Rosetta
ctmaidqxyaayry3_orig
Последната снимка од Розета, фали фокус бидејќи камерите не биле предвидени за снимање од мала оддалеченост (с) ESA/Rosetta

Обновено на 30 септември @ 15:30

Обновено на 30 октомври @ 23:30

rozeta_orig

ИЗБЕГНУВАЈТЕ ЈА ИЛИНДЕНСКА: Сообраќајка кај Зоолошка градина го закочува сообраќајот!

policija1Центарот за управување и контрола на сообраќајот на Град Скопје ги известува сите учесници во сообраќајот дека пред малку, на самата крстосница помеѓу булеварите Илинден и улицата Френклин Рузвелт во близина на Зоолошката градина, се случи сообраќајна незгода, сообраќајот се одвива нормално, но ЦУКС сепак апелира до сите што се движат кон овој потег да бидат внимателни, да ја прилагодат својата брзина на движење според условите на патот или да изберат алтернативни траси на движење за да стигнат до посакуваната дестинација.

Дожд од метеори и 8 нешта кои не смеете да ги пропуштите на небото во Октомври

Спремете се за да го видите зелениот гигант, метеорски дождови, и многу повеќе во овој месец. Светлиот метеор ленти на небото за време на годишниот Quadrantid дожд од метеори, фотографиран во близина на историскиот град Damghan, Иран. Престојниов месец носи паѓање на ѕвезди, гледање на многу убави планети, и многу повеќе причини за да погледнете нагоре во ѕвезденото небо. Можеби ќе имате можност да ја фатите и морничавата пирамида во облик на зодијачките светлина. Значи избришете го правот од вашите двогледи и обележете си на вашиот календар.

Меркур во најдобро светло – прва недела од Октомври

Љубителите на вселената оваа недела ќе добијат шанса да го видат Меркур, планетата која е тешко да се погледне со голо око. Погледнете ја најскриената планета во Сончевиот систем,која е најдалеку од нашата планета.Тоа може да го направите околу 45 минути пред да изгрее сонцето и да успеете да ја видите планетата која е најтешка да се погледне со голо око.

01-october-sky-meteor-shower-adapt-590-1

Меркур е најдалечната планета во Сончевиот систем, само малку поголем од Месечината на Земјата. И се наоѓа многу блиску до сонцето па затоа една орбита за да се заврте околу ѕвездата трае само 88 дена. За да се види Меркур, барај те слаба ѕвезда како објект, осум степени над хоризонтот, еднаква на ширината на стегната тупаница со испружена рака.

03-october-sky-uranus-adapt-590-1

Планетата ќе биде во својата видливост, бидејќи ќе биде повисок на источнотт небото, далеку од сјајот на изгрејсонцето.За да ја воочите планетата треба да имате двоглед кој ќе ви помогне да ја пратите планетата и младата месечина во сјајот на зората и самракот. Исто така, дури и мал телескоп може да го открие Меркур како диск кој се појавува половина осветлен, како мала верзија на четвртина месечина.

Еве некои од другите возбудливи астрономски чуда за оваа недела. Зодијачка светлина која е со триаголен сјај,најдобро се гледа навечер.

Зодијачка Светлини октомври 1-15 Почнувајќи околу еден часот пред изгрејсонцето во саботата, 1 октомври и ќе трае во следните две недели,луѓето од северната хемисфера може да фатат еден од најпознатите неостварливи астрономските појави видливо на небото на зодијачката светлина. Оваа пирамида во облик на зрак на светлината е лесно да се помеша со светлината на градот, се гледа само преку темниот хоризонт во селата, и исто така е наречена ‘лажна зора’. Но, оваа светлина е повеќе етерична; тоа е предизвикано од сончевата светлина која се рефлектира од космичка прашина помеѓу планетите.

Orionids рампата на октомври 2

02-october-sky-zodiacal_light-adapt-590-1

Неколку часа пред зори, дожд од метеорот Orionid започнува со посипување на ѕвезди. Но најдоброто од овашоу ќе го достигне врвот на 21 Октомври со дури 20 паѓања на ѕвезди на час.

Ако никогаш не сте слушнале за Orionid , веројатно сте слушнале за неговиот извор. Ѕвездите кои паѓаат што ги гледате сега се дел од остатоците од најпознатата комета , Халеевата комета.

Месечината и Венера на октомври 3

Половина час после зајдисонцето, погледнете кон југозападниот дел од небото за минимално младата месечина како се спарувасо светла ѕвезда налик на Венера. Два објекти ќе бидат само пет степени раздалечени од еданквоста на ширината на три прста заедно.

Зелениот мразен гигант Уран ќе биде во своето најдобро светло само во овој период од оваа година.

Зелениот мраз, гигантот Уран ќе биде во својата најголема и најсветла точка во нашето небо за 2016 година.

04-october-sky-taurus-adapt-590-1

05-october-sky-leo-adapt-590-1

Уран ќе се појави спроти сонцето на небото и изгрева на исток по зајдисонце во соѕвездието Риби. Во непосредна близина на полна месечина ќе го направи тоа полесно да се најде на дискот и ќе изгледаат мали за планетата помалку од четири степени под месечината. Двата објекта треба лесно да се вклопуваат во видното поле на стандарден двоглед.

Може да се обидете со шпионирање на Уран, кој е на големината 5.7, со голо око, ако сте во темно село. Вие, сепак, може полесно да ја видите малата зелена-сина боја на дискот со двоглед или мал телескоп. Својата карактеристична боја е предизвикано од апсорпцијата на црвениот дел од спектарот на сончевата светлина од молекули на метан во атмосферата; сина и зелена боја се рефлектира назад кон нашите очи.

06-october-sky-jupiter-adapt-590-1

Погледнете во источниот дел на небото за gibbous месечина во близина на портокалова ѕвезда Алдебаран-црвено око на соѕвездието Бик.

Во Мексико, Централна Америка, југоисточниот дел на Канада, на источниот дел на САД, Јужна Европа, и северозападна Африка треба да се гледт капакот на месечината, или окултизмот, Алдебаран.

Orionids Врв на октомври 21

Изгледот на Orionids со бројката на ѕвезди кои паѓаат од 20 паѓања на ѕвезди во 1 час ќе биде видлива само од темните локации.

Метеор ќе се појави да зрачи од северниот дел на соѕвездието Орион Хантер, кој се издига во североисточниот дел само пред локалната полноќ на средината на северната географска ширина во ова време од годината.

Колку знаеме за Европа? Од каде потекнува името Европа? Каква клима има истата? Се за Европа!

Европа — еден од седумте светски континенти. Името Европа потекнува од асирскиот збор Ереб (заоѓање на Сонцето, запад), со кој Феничаните и Асировавилонците ги означувале териториите на запад. Подоцна тоа име се проширило за целиот западен дел од копното Европа. Опфаќајќи го најзападниот полуостров на Евроазија, Европа на исток се дели од Азија со водната дренажа на планината Урал, рекатаУрал, Каспиското Езеро, областа Кавказ и со Црното Море на југоисток.[2] Европа на север е обиколена со Северниот Леден Океан и други водни површини, на запад со Атлантскиот Океан, на југ соСредоземното Море и Црното Море и со други водни патишта на југоисток. Сепак границите на Европа – концепт кој датира уште од антиката-се произволни, бидејќи самиот поим континент може да имакултурно или политичко значење или пак физиогеографско.

Европа е вториот најмал континент во светот според површина, опфаќајќи 10.180.000 км² или 2% од целокупната површина на Земјата или околу 6.8% од земјината површина. Од приближно 50 држави во Европа, Русија е најголема и површински и според населеност (иако државата се протега и низ Европа и низ Азија), додека Ватикан е најмала. Европа е третиот најнаселен континент по Азија и Африка, со популација од 731 милиони или околу 11% од светското население.

Европа, особено Cтара Грција, е родно место на западната култура[3]. Европа има многу значајна улога во светските настани од XVI. век па натаму, особено по почетокот на колонизацијата. Помеѓу XVI. и XX. век, европски нации ги имаат контролирано Америка, најголем дел од Африка, Океанија и големи делови од Азија. Двете светски војни во најголем дел се фокусирани на Европа, придонесувајќи до одредени судири настанати во средината на XX. век помеѓу САД и Советскиот Сојуз.[4] За време на студената војна, Европа е поделена со железна завеса помеѓу НАТО на запад и Варшавскиот пакт на исток. Европската интеграција доведува до создавање на Советот на Европа и Европската Унија во Западна Европа, кои се прошируваат источно по падот на Советскиот Сојуз во 1991.

Европа
Europe (orthographic projection).svg
Површина10.180.000 км2o[›]
Население731.000.000o[›] (март 2009)
Густина70/км2
ДемонимЕвропејци
Држави50 (Список на држави)
ЈазициСписок на јазици
Часовни појасиUTC до UTC+5
НИД.eu (Европска унија)
Најголеми градови

Етимологија

Во старогрчката митологија, Европа е феникиска принцеза која Зевс ја грабнал заземајќи облик на прекрасен бел бик. Ја однел на островот Крит каде таа ги родила Минос, Радамант и Сарпедон. За Хомер, Европа (грчки: Εὐρώπη, Eurṓpē) била митолошка кралица на Крит, не географско одредиште. Подоцна, со Еуропа се именувала централно-северна Грција, а до 500 п.н.е нејзиното значење се проширило до островите на север.

Името Европа има неодредена етимологија.[5] Една теорија предложува дека зборот има грчки корени со значење пространо (eur-) и око (op-, opt-), оттаму Eurṓpē, „пространа“, „изразито видлива“ (споредено со glaukōpis (сиво-ока) Атена или boōpis(говедо-ока) Хера). Пространо бил епитет за самата Земја во реконструираната индоевропска религија.[6] Друга теорија тврди дека зборот е всушност производ на семитски збор како што акадското значење на erebu „да падне, да тргне“[7] е сродно со феникиското ‘ereb „вечер, запад“ и арапското Магреб, хебрејско ma’ariv (видете Ереб, на праиндоевропски *h1regʷos, „темнина“). Како и да е, М. Л. Вест наведува дека „фонолошки, поврзаност помеѓу името на Европа и која било форма на семитскиот збор речиси не постои“.[8]

Повеќе важни светски јазици користат зборови изведени од „Европа“ за да го опишат „континетот“ (полуостровот). Кинескиот, на пример, го користи зборот Ōuzhōu (歐洲), што е кратенка од транслитерационото име Ōuluóbā zhōu (歐羅巴洲); сепак, во некои турски јазици името Frengistan (земја на Франките) вообичаено се користи кога се мисли на Европа, покрај официјални имиња како Avrupa или Evropa.[9]

Историја

Homo georgicus, кој живеел пред околу 1,8 милиони години во Грузија, е најрано откриениот хоминид во Европа.[10] Останати остатоци од хоминиди, датираат од пред околу 1 милион години, се откриени во Атапуерка, Шпанија.[11] Неандерталец (именуван по долината Неандертал во Германија) се појвил во Европа пред околу 150.000 години, а исчезнува од фосилните записи пред околу 30.000 години. Неандерталците биле протерани од денешните (Кромањонци), кои се појавиле во Европа пред околу 40.000 години.[12]

Периодот на неолитска Европа—обележан од одгледувањето на жита и одгледувањето добиток, зголемениот број на населеност и распространата употреба на грчарството—започнал околу 7.000 п.н.е. во Грција и на Балканот, најверојатно под влијание на Мала Азија и Блискиот Исток. Се распространува од југоисточна Европа по долините на реките Дунав и Рајна (Култура на линеарно грнчарство) и по Средоземното море (Техника имресо). Помеѓу 4.500 и 3.000 п.н.е. овие централни европски неолитски култури се развиле низ западот и северот, пренесувајќи штотуку здобиени вештини во произведување на бакарни артефакти. Во Западна Европа неолитот не се карактеризирал по големи агрикултурни живеалишта туку по земјени споменици, како насипи, гробни насипи имегалитски гробници.[13] Културата на производство на секири напреднала со преминот од неолит во енеолит. За време на овој период огромни мегалитски споменици, како Мегалитските храмови на Малта и Стоунхенџ, се конструирале низ Западна и Јужна Европа.[14][15] Европската бронзена доба започнала во доцниот трет милениум п.н.е. со културата на производство на пехари.

Европската железно доба започнува околу 800 п.н.е., со халштатската култура. Колонизацијата на феникијци во железно добата придонело за подем на раните медитерански градови. Раниот период на железното доба на Италија и Грција од околу VIII. век п.н.е. постепено придонело во подем на историската Антика.

Географска положба

Карта на културните и географски региони во Европа според ЕУ.

Европа е западниот полуостров на најголемата копнена маса на Земјата, која се нарекува Евроазија. Иако Природно е поврзана со Азија, поради историските, културните, политичките и стопанските одлики се издвојува како посебен континент. Во однос на екваторот се наоѓа на северната хемисфера, а во однос на почетниот меридијан со поголемиот дел од територијата се простира на иточната полутопка. Се простира меѓу Средоземно Море на југ и Северниот Леден Океан на север и меѓу Атлански Океан на запад и планината Урал на исток. Поточно, крајните точки на европското копно се:

МестоДржаваКоординатиТочка
рт’ МарокиШпанија360° 02’сгшнајјужна
рт’ НорткинНорвешка760° 06’сгшнајсеверна
рт’ РокаПортугалија09° 30’згднајзападна
на пл. УралРусија65° игднајисточна

Географската положба на Европа и овозможува излез на Атлантски Океан и на Средоземно Море. Благодарение на Гибралтарски Проток и на Суецки Канал се одвива најмасовен поморски сообраќај во светот. Оддалеченоста од Африка е 14 км кај Гибралтар и 140 км кај Сицилија, а врската со Азија преку Суецки Канал, Босфор и Дарданели и пепосредната граница спрема Азија (со должина од околу 4000 км, од кои 3300 км се по планината Урал и реката Урал и уште околу 700 км до удолината Манич) за Европа обезбедуваат централна географска положба во светски рамки. Во прилог на тоа е и комуникацијата на Европа со Северна Америка преку Атлантски Океан, на одалеченост од околу 5900 км. [16]

Граници на Европа

Границите на Европа се протегаат по источното подножје на планината Урал – реката УралКасписко Езеро – Удолината МаничЦрно МореБосфорМраморно МореДарданелиЕгејско МореСредоземно МореАтлантски ОкеанСеверен Леден Океан. Во Европа покрај крајбрежните се вбројуваат и поголеми острови, како што се: Нова Земја, Земја на Франц Јосиф, Свалбард, Мачкин Остров, Јан Маен, Исланд, Фарските Острови, Велика Британија и Ирска, како и островите во Средоземно Море (Сицилија, Сарданија, Корзика, Крит и многу други), со исклучок на Кипар и неколку крајбрежни турски острови. Површината на Европа со островите изнесува 10.508.384 км2, или околу 2% од површината на Земјата, односно околу 7,5% од копното на Земјата.

Брегова разгранетост

Европа е втора со големиот број полуострови, заливи, протоци, фјордови и други абразивни форми се одликува со најразгранета брегова линија меѓу континенталните маси на Земјата. Големата брегова разгранетост е резултат на двете големи средоземни мориња, и тоа: Балтичко Море и Средоземно Море, каде што се наоѓаат поголемиот број издвоени мориња, заливи, острови и полуострови.

Во северните делови на Европа бреговата разгранетост ја создаваат бреговите на Белото Море, кое со повеќе заливи длабоко навлегува во копното меѓу полуостровите Кола и Канин. Во Баренцово Море се наоѓаат островите Нова Земја, Земјата на Франц Јосеф и Свалбард; разгранетиот норвешки брег има илјадници мали острови и многубројни тесни и издолжени заливи, наречени фјордови. Ваквата брегова линија продолжува кон западните делови на Европа, каде што од Северно Море, преку протоците Скагерак и Категат меѓу Скандинавски Полуостров и полуостровот Јулијанд длабоко во копното навлегува Балтичкото Моресо Ботнискиот, Финскиот и Ришкиот Залив.[17]

Островот Велика Британија

Бреговата разгранетост на западниот брег на Европа ја прават бреговите на полуостровот Јуланд, Нормандија, Бретања и Перинејскиот Полуостров, како и островите Велика Британија, Ирска и Исланд. Во овој дел особено се карактеристични Северно Море, каналот Ла Манш и Баскиски Залив.

Пиринејски Полуостров (сателитска снимка од вселената)

Југоисточниот брег на Европа со трите големи полуострови (Пиринејски Полуостров, Апенински Полуостров и Балкански Полуостров) и со многубројните поголеми и помали острови, како што се: Сицилија, Сардинија, Корзика, Крит, Балеарски Острови итн. – е најразгранет. Почнувајќи од Гибралтарски Проток, Средоземно Море се разгранува на повеќе внатрешни мориња, како што се: Лигурско Море, Тиренско Море, Јонско Море, Јадранско Море, Критско Море, Егејско Море, Мраморно Море, Црно Море и Азовско Море. Во наведените мориња се наоѓаат голем број заливи, од кои покарактеристични се Лионски Залив, Џеновски Залив, Трстјански Залив, Солунски Залив, Коринтски Заливитн.

Гибралтарски Полуостров (поглед од северозапад)

Меѓу морињата се наоѓаат повеќе протоци, како што се: Гибралтарски Проток, Сицилијански Премин, Месински Теснец, Отранска Врата, Дарданели, Босфор, Керчанска Врата,Ересунд, Големиот Белт и Малиот Белт.

Бреговите на Европа се со должина од околу 41.000 км, што значи дека на секои 1.000 км2 има по 4,1 км брегова линија. Со најголема разгранетост се одликуваат норвешкиот, хрватскиот и грчкиот брег. На вака разгранетиот брег се изградени голем број пристаништа со мошне развиен бродски сообраќај, кој преку Гибралтар и Западна Европа се одвива кон Северна и кон Јужна Америка, а преку Гибралтар и Суецки Канал се одвива кон Азија и кон Австралија. Многу е значаен, условно кажано, локалниот воден сообраќај на европските пристаништа.[18]

Релјеф

Планина Урал

Територијата на Европа се одликува со разновиден релјеф. Во основа, предвидуваат низински и планински релјефи. Низините во Европа зафаќаат околу 84% (60% се простори од 0 до 200 м, 24% се од 200 до 500 метри надморска височина), а само 16% е ридско-планински релјеф со над 500 м надморска височина. Најкарактеристична еИсточноевропска Низина која од планината Урал и Касписко Езеро на исток непрекинато се простира преку северните делови на Средна Европа, а потоа покрај западниот брег продолжува до планините Пиринеи. Ги зафаќа и источните делови на Скандинавски Полуостров и поголемиот дел од териториите на Велика Британија и Ирска. Како посебни се издвојуваат Панонска Низина, по средниот тек на Дунав, меѓу Алпите, Карпатите и Динаридите, потоа Влашка Низина во долениот тек на реката Дунав меѓу Трансилвански Алпии планината Балкан и Ломбардиска Низина во Северна Италија.[19]

Река Лаба

Наведените низини се главни средишта на населеност, густ сообраќај, комуникации и развиено стопанство во Европа. Во оваа смисла осовено е карактеристична Прибалтичка Низина меѓу реките Лаба и Њемен.[20]

Релјефна карта на Европа

Планините во Европа зафаќаат околу 16% од територијата. Тие не претставуваат компактна целина. Се издвојуваат неколку планински системи, кои главно се наоѓаат јужно од западниот дел на Источноевропска Низина. Географски најкарактеристични се Алпите со највисокиот врв – Мон Блан (4.810 м), од каде што кон југ се протегаат Апенините со врвот Гран Сасо (2.914 м) Динаридите со врвот Маја и Езерце (2.694 м) и Шарско-пиндиските Планини со врвот Голем Кораб (2.764 м), Стара Планина или Балкан со Ботев врв(2.376 м), планините Родопи со врвот Мусала (2.925 м). Како посебни се издвојуваат Скандинавски Планини, Француски централен масив, Пиринеите и повеќе планински масиви на Пиринејски Полуостров. Планински масиви се присутни и на поголемите планини Етна на Сицилија (3.269 м), Ватнајекидл на Исланд и Силоритис на Крит. Комуникацијата меѓу големата европска низина на север и Средоземјето се одвива низ неколку покарактеристични природни отвори и превали. Такви се: превалот Бренер наАлпите (1.372 м) кој ги поврзува Германија и Италија, отворот по реката Дунав помеѓу Бугарија и Виенкиот Басен, приморските рабови на Пиринеите, Ѓердапска Клисура меѓуПанонија и Влашка Низина и други. На територијата на Европа се развиени повеќе типови релјеф, како: особено изразен флувијаленн, абразвиен, глацијален и карстен релјеф, со поголем број котлини, висорамнини и платоа, како и песочни дини.[21]

Разместеност на Европската Низина

Низините го зафаќаат најголемиот простор од релјефот на Европа. Најголема е Европска Низина. Таа се протега на север од Пиринеите и од Бискајски Залив на запад сè допланината Урал на исток. Оваа низина е најширока во нејзините источни делови и се вика Источноевропска Низина. По површина опфаќа речиси една половина од континентот Европа. Само на одделни места во оваа низина се појавуваат повисоки ридести области чија височина не поминува 400 метри. Оваа низина северно од Касписко Езеро се спушта пониско и од морското ниво. Од другите низини познати се: Ломбардиска Низина во долината на реката По, Панонска Низина во средниот и Влашка Низина во долниот тек на реката Дунав. На Пиринејски Полуостров најпознати се: Андалузија и Арагонија. Сите овие низини имаат плодни почви. Тие се покриени со ситен песок и глина што се таложеле во минатото кога овие низини биле морски басени. За разлика од другите Ломбардиска Низина наастанала под дејство на наносниот материјал на реките од Алпите, бидејќи во минатото таа била залив на Јадранско Море.[22]

Клима

Според географиската положба, територијата на Европа се наоѓа во умерениот климатски појас. Во зависност од географската широчина, влијанието на океаните и на морињата, правците на движење на морските струи, правците на протегање на планинските системи, надморската височина на релјефот и правците на дување на ветровите – климата во Европа е разновидна.

Териториите на Европа, главно северно од повратникот, со островите Исланд, Нова Земја и други – се одликуваат со супполарна клима.[23] Териториите покрај бреговите на Средоземно Море се одликуваат со медитеранска клима со температури до 40°С во лето и просечни врнежи од околу 750 мм годишно. Просторот меѓу овие два појаса се карактеризира со типична умерена клима, која во западните делови под влијание на Атлански Океан (поради морската топла Голфска струја) е поблага, додека одејќи кон исток во внатрешноста на континентот (пoд влијание на континенталните влијанија на просторното азиско копно) е релативно постудена. Во источната зона од Шведска и Финска и северните делови од територијата на Русија до Црно Море и Касписко Езеро има големи температурни разлики. На север се присутни изразито ладни, снежни и ветровити зими, а на југ – жешки и суви лета.

Меѓу западната и источната климатска зона во Европа под влијание на планинските масиви се јавуваат разни модификации на климата: од медитеранска, умерено континентална до типична планинска клима карактеристична за Алпите, за Пиринеите, за Карпатите, за Динаридите, за Скандинавски Планини и други.

Во крајните југоисточни делови на Европа, во услови на мали врнежи и релативно повисоки температури, се чувствува полупустински климатски тип. Таа е особена карактеристична во Прикасписката Низика.

Општа карактеристика за климатските услови во Европа е тоа што врнежите се намалуваат движејќи се во правец од западните делови кон исток, (кои се под влијание на Голфска морска струја). Токму затоа во крајните југоисточни делови на Европа се среќава полупустинска клима.[24]

Климатско-вегетациски области

Брегова распространетост на Европа (сателитска снимка

Климатско-вегетациските области во Европа се во непосредна зависност од климатските услови. Тие, главно имаат појасно простирање. Се среќаваат: суптропски климатско-вегетациски тип, умерен и супполарен климатско-вегетациски тип. Суптропскиот климатско-вегетациски тип е распространет во приморскиот крајбрежен појас на Средоземно Море со островите. Застапена е т.н. средоземноморска (медитеранска) клима која се одликува со суви и многу топли лета и благи и врнежливи зими, претежно со врнежи од дожд. Има специфична вегетација со растителен свет од разновидни тревни и закржлавени зимзелени, дрвенести растенија отпорни на суши. Најкарактеристични се: приморски бор, дабот прнар, маслинките, лимоните, портокалите, смоквите и други. Од животинските видови карактеристични се: зајакот, лисицата, срната, дива свиња, волкот и други.[25]

Површинска температура на Голфската струја во западниот дел на Север Атлантик

Умерениот климатско-вегетациски тип го карактеризираат вериетети на атлантски умерено континентален и континентален тип. Атланскиот тип ги опфаќа крајбрежните делови на Европа што излегуваат на Атлански Океан од Пиринејски Полуостров до Норвешка, вклучувајќи ги и Велика Британија и Ирска. Под влијание на топлата Голфска струја и ветровите од запад, атлантскиот климатско-вегетациски тип се одликува со свежилета и благи и врнежливи зими. Тоа условува присуство на тревни заедници со претежно развиени листопадни шуми.[26]

Умерено континенталниот-вегетациски тип е карактеристичен за средишните делови на Европа, или, поточно, за територијата меѓу алпско-карпатскиот планински венец иБалтичко Море. Овде се судираат благите атлантски и студените континентални климатски влијанија, така што е присутна клима со умерено топли лета и умерено студени зими со доволни количества врнежи во текот на годината. Растителните заедници, освен тревите, се претставени со листопадни и зимзелени шуми. Од животинските видеови се застапени: срната, дива свиња, волкот, зајакот и други.[27]

Континенталниот климатско-вегетациски тип тип е карактеристичен за Источноевропска Низина, за Влашка Низина и за Панонска Низина. Се одликува со топли и сушни лета и остри студени зими. Овде се издвојуваат 2 вариетета, и тоа: влажен континетален и континентален стески тип. Влажниот континентален климатско-вегетациски тип е карактеристичен за посеверните делови од Источноевропска Низина. Ги опфаќа териториите јужно од тундрата со непрекинати појаси од борје, ела и смрека, а се протега од Скандинавски Полуостров до Урал и понатаму – во Азија до Тихи Океан. Овој шумски појас е познат под иметотајга. Покарактеристични животински видови се: еленот, ирвасот, дива свиња, волкот, мечката, лисицата, разни птици и други.[28]

Континеталниот степски климатско-вегетациски тип е карактеристичен за јужните делови на Источноевропска Низина спрема Црно Море (Украина, Влашка Низина и Панонска Низина). Се одликува со долги у сушни лета и суви и студени зими, така што растителната покривска е претставена со ниска тревна вегетација, позната како степа, со птисуство на листопадни шумски видови.[29]

Супполатниот климатско-вегетациски тип ги опфаќа најсеверните делови на Европа со некои од острвоите. Се одликува со многу ниски температури, долги и студени зими и кратки и свежи лета. Биогеографските заедници ги сочинуваат претставниците на тундрата со ретки и растителни тревни заедници и поларни животни: волк, зајак, лисица. На планинските системи присутни во Европа се присутни листопадни и зимзелени шуми, високопланински тревни пасишта познати како сувати и камењари, со присуство на заглечерени простори на Алпите и Скандинавски Планини.[30]

(ФОТО) Минус 91 степени: Ова е најстуденото место на светот

Научниците го пронајдоа најстуденото место на светот, на планински ланец на Антарктикот, каде температурата се спушта на минус 91 степени. На таа температура очите, носот и плуќата на човекот се смрзнуваат за само неколку минути, пишува Дејли меил.

Најстуденото место на светот е сместено на 3799 метри надморска височина, на планината Dome Fuјi. Научниците веруваат дека на некои места на оваа планина температурата е уште пониска, затоа што сателитите ја мерат просечната температура.

Најстудено населено место на светот и натаму останува руското село Ојмјакон, каде просечната температура во јануари е минус 50 степени.

Каде точно и што точно е Ојмјакон:

Ојмјакон (руски: Оймякон, јакутски: Өймөкөөн) е село во Република Јакутија, Русија. Се наоѓа на левиот брег на реката Индигирка. Името на селото означува „вода што не замрзнува“ и потекнува од тоа што крај него има топол извор.

Географија

Селото се наоѓа во источниот дел на Јакутија и брои 521 жител. Ојмјакон се наоѓа блиску до поларниот круг и времетраењето на денот варира од 3 часа преку декември до 21 часа во текот на краткото сибирско лето, кога ноќите се „бели“ и е светло речиси преку целото деноноќие. Селото се наоѓа на околу 750 м надморска висина.

Клима

Ојмјакон е најстуденото населено место на Земјата и затоа го носи името „Северен пол на студот“. Најниската измерена температура изнесува -68°С во метеоролошката станица Томтор во 1933 г. Според неофицијални извори, температурата во селото паднала и до -82 °C во 1916 г. Другиот претендент за најниска измерена температура е јакутскиот град Верхојанск, којшто се наоѓа зад поларниот круг.

–  Село  –
Oymyakon forests.jpg
Шума во близина на Ојмјакон
Ојмјакон се наоѓа во Русија

Ојмјакон
Местоположба на Ојмјакон во Russia
Координати: 63°27′39″ СГШ 142°47′09″ ИГД

Админ. статус
ЗемјаРусија
Фед. субјектЈакутија
Админ. реонОјмјаконски реон
Статистики
Население (2010)472 жит.
Часовен појас[1]
Пошт. бр.678752
Повик. бр.+7 41154

 

najladno-300x199

Облакот што победи на National Geographic

Прекрасна драматична фотка од супер-ќелија (огромен облак што се создава при бура) го доби првото место на годинашниот натпревар за фотки од патување на National Geographic.
pixel-mk-oblakot-shto-pobedi-na-national-geographic-8117

Зад објективот стоел Марко Kорошец од Словенија, а фотката ја претставува моќта на бурите во Северна Америка. Ваквите супер-ќелии се најчести во високите предели на САД. „Тоа е прекрасна структура создадена од Мајка Природа, а во исто време е многу опасна“, објаснил Корошец. „Решив да ја пријавам фотката бидејќи изгледа надреално и ни покажува колку сме мали во однос на природата“. Еден од судиите вака ја опишал фотката: „Лудата форма на вонземско летало дава впечаток дека ќе го вшмука околниот дел како чаршаф во правосмукалка. Напнатоста на самата слика ме тера постојано да ја гледам“. Во продолжение, дел од фотките кои ги собраа највисоките места на листата:

pixel-mk-oblakot-shto-pobedi-na-national-geographic-8118

pixel-mk-oblakot-shto-pobedi-na-national-geographic-8119

pixel-mk-oblakot-shto-pobedi-na-national-geographic-8120

pixel-mk-oblakot-shto-pobedi-na-national-geographic-8122

pixel-mk-oblakot-shto-pobedi-na-national-geographic-8123

pixel-mk-oblakot-shto-pobedi-na-national-geographic-8124

pixel-mk-oblakot-shto-pobedi-na-national-geographic-8125

 

НАВИСТИНА МНОГУ ИТЕРЕСНО: Прочитајте се за Месечината и нејзиното настанување

Месечината е единствениот природен сателит на планетата Земја и најблиско небесно тело до неа. Просечното растојание од Земјата до Месечината изнесува 384.400 км, така што светлината од Месечината до Земјата пристигнува за 1,25 секунди.

Настанување

Се смета дека Месечината настанала пред околу 4,5 милијарди години, по судир на комети. При ударот била исфрлена голема количина материјал во Земјината орбита од кој бил обликувана Месечината. Таа и релјефно е многу интересно небесно тело.

Првиот цртеж на Месечината го направил Галилео Галилеј во 1609 година. Најниските подрачја на Месечината се огромни сиви површини кои понекогаш можат да се забележат и со голо око. Тие рамници во 1651 година Џовани Ричоли (15981671) ги нарекол мориња, иако во нив нема вода. Овие мориња не се еднолични рамници, бидејќи во нив се забележуваат набори, кои понекогаш личат на ѕидови, долги по неколку стотини километри, и пукнатини, кои личат на речни корита. По рабовите на рамниците се протегаат големи планински венци, кои носат имиња на планините на Земјата (Алпи, Апенини,Пиренеи, итн.). Највисоката точка на Месечината се наоѓа на планините Лајбниц (Leibniz), кои се наоѓаат на месечевиот јужен пол, каде некои врвови достигнуваат и 9.000 метри.

Освен планинските венци, на Месечината можат да се видат и кратери или вртачи, кои повторно носат имиња по најпознатите светски научници. Најдлабок е Њутновиот кратер (Исак Њутн), со длабочина од околу 7250 м. Тие кратери се со многу голем пречник (до 300 км). Иако рабовите им изгледаат стрмни, тие се со многу мал наклон. Тоа откритие му припаѓа на Германецот Јозеф Хопман (Josef Hopmann), кој пронашол специјални методи за истражување со помош на должината на сенките. На Месечината се откриени околу 30 илјади кратери.

Карактеристики

Месечината е цврсто небесно тело со пречник од 3473,3 км. По површина, таа е 14 пати, по обем е 50 пати, а по маса е 80 пати помала од Земјата. Гравитацијата на Месечината е шест пати помала отколку онаа на Земјата.

На Месечината нема атмосфера за да може да се пренесува звук, а поради немањето атмосфера Месечината многу брзо се лади и се загрева. Во текот на еден месечев ден, кој трае 14 земски дена, температурата се искачува на +120 °C, а во текот на ноќта се спушта до -160°С. Токму овие промени се причина нејзината површината да биде пустинска и безживотна, составена од карпи и длабок слој на прав. Месечината била покриена со кратери формирани од астероиди кои паѓале на месечината по нејзиното создавање. Некои од нив ја пробиле месечевата кора, при што лавата истекла на површината. Тоа се темните „мориња“ кои можат да се видат од Земјата.

Месечината околу Земјата се движи по елипсеста патека со просечна брзина од 1,02 км/сек, и поминува дневен лак од 13 степени и 10 минути. Едно цело свртување околу Земјата прави за 27 денови, 7 часа и 11,5 секунди[1] , што се нарекува сидерички месец. Месечевата патека е подложна на силни температурни вибрации што ги предизвикува Сонцето, па наклонот на патеката спрема еклиптиката во текот на 173 денови се менува од 5 степени до 5 степени и 18 минути.

Гравитацијата на Земјата ја врти Месечината околу нејзината орбита. Месечината се оддалечува 3-4 cm од Земјата. Гравитацијата на Месечината ги привлекува нашите океани, предизвикувајќи “прилив“ (плима) и “одлив“ (осека) и го забавува ротирањето на планетата Земја за еден стоти дел од секундата на еден век. Ние, од Земјата постојано ја гледаме истата страна на Месечината. Имено, околу 40 % од површината на Месечината за нас е невидлива.

Месечеви мени

Приказ на месечевите мени

Поради постојаното менување на положбата во однос на Сонцето и Земјата, Месечината е различно осветлена, па затоа од Земјата можат да се забележат различни месечеви мени, од кои покарактеристични се четири:

  • млада Месечина (Месечината е невидлива, освен за веме на замрачување на Сонцето)
  • прва четвртина (Месечината е видлива навечер, и заоѓа на полноќ)
  • полна Месечина (Месечината е видлива преку цела ноќ)
  • последна четвртина (Месечината се појавува на полноќ и е видлива до излегувањето на Сонцето)

Инаку, сите месечеви мени се: Млада Месечина, Прва фаза (новина), Прва четвртина, Последна фаза на осветлување, Полна Месечина, Прва фаза назатемнување, Последна четвртина, Последна фаза на затемнување.

Времето на движење на Месечината околу Земјата се нарекува лунарен т.е. синодички месец[2] или лунација. Бидејќи на Месечината и се потребни 29 дена, 12 часа, 44 минути и 2,8 секунди да го заврши своето движење околу Земјата, времето од еден со следниот месечев месец варира меѓу 29 и 30 дена, а бидејќи восоларната година има 12 лунации, овој период се нарекува уште и лунарна година. Доколку се земат предид овие бројки при пресметување на 12 месеци во текот на една година, тогаш годишниот збир на денови во годината би изнесувал 354 дена, што е за 11 или 12 дена помалку од деновите во тропската или соларна (сончева) година.

Својства на Месечевата атмосфера

Поглед на Земјата од Месечевата орбита во текот на мисијата на Аполо 8

Состав на Месечевата кора

Човекот на Месечината

Нил Армстронг и знамето на САД

На 20 јули 1969 г. космонаутите Нил Армстронг и Едвин Олдрин, со космичкиот брод „Аполо 11“ први стапнаа на површината на Месечината. Тогаш Нил Армстронг изјавил: „Ова е мал чекор за човекот, но голем зачовештвото

Месечината како тема во уметноста и во популарната култура

Месечината се јавува како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура, како:

  • „Повредената месечина“ – песна на македонскиот писател Славко Јаневски.[3]
  • „Месечината и чакалите“ – песна на македонскиот писател Славко Јаневски.[4]
  • „Месечева светлина“ – песна на францускиот поет Пол Верлен.[5]
  • „Луната бела“ – песна на францускиот поет Пол Верлен.[6]
  • „Месечина“ – песна на францускиот поет Пол Верлен.[7]
  • „На Месечината“ – песна на Јохан Волфганг Гете.[8]
  • „Мојот роденден и младата месечина“ – песна на египетскиот поет Ахмед Шавки.[9]
  • „Леб, хашиш и месечината“ – песна на сирискиот поет Низар Кабани.[10]
  • „Дрвото на месечината“ – песна на ирачкиот поет Назик ал-Мелаике.[11]
  • „Шираската месечина“ – песна на ирачкиот поет Абдул Вехаб ал-Беати.[12]
  • „Сафари по Месечината“ (Moon Safari) – албум на француската група „Ер (Air)“ од 1998 година.[13]
  • „Прошетка по Месечината“ (Walking on the Moon) – песна на британската рок-групаПолис“ (The Police) од 1979 година.[14]